Temettüât Kayıtlarına Göre Manisa Koldere Çiftliği/Köyü'nün Sosyo-Ekonomik Durumu (1844-1845)

Ferhat Berber
1.525 675

Öz


Koldere, Manisa'nın Saruhanlı ilçesine bağlı küçük bir beldedir. 19. yüzyıla kadar Karaosmanoğlu ayan ailesine ait bir çiftlik konumundadır. Ayanların nüfuzunu kaybetmesinden sonra dahi, arazisinin büyük kısmı Karaosmanoğlu Sadık Bey'in mülkü olarak kalmıştır. Çiftliğe ait 1844-1845 tarihli temettüât defteri incelendiğinde, buranın bir köy şeklinde teşkilatlandığı görülür. Bununla birlikte çiftlikte tarımsal üretimin yanı sıra küçükbaş hayvancılık da önemli bir yer tutmaktadır. Üstelik 19. yüzyılın ortalarında Koldere nüfusunun tamamına yakını Rumlardan oluşmaktadır.

Anahtar kelimeler


Saruhan Sancağı, Manisa, Koldere, Temettüât, Karaosmanoğlu.

Tam metin:

PDF


Referanslar


Koldere Çiftliği Temettûat Defteri, ML.VRD.TMT.d. 02272

ADIYEKE Nuri, “Temettuat Sayımları ve Bu Sayımları Düzenleyen Nizamname Örnekleri”, OTAM, S. 11, 2000, ss. 769-825

ATAR Zafer, “Balkanlarda Temettûat Tahriri (Tırhala-Üsküp-Drama Sancakları Örneklerinde)”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, S. XII/2, Kış 2012, ss. 389-407

BİLGİ Nejdet, “Tanzimat Döneminin Başlarında Saruhanlı-Manisa’da Bir Ova Köyünün Sosyo-Ekonomik Yapısı-“, Uluslararası Osmanlı Sempozyumu Bildirileri (8- 10 Nisan 1999), Yay. Haz. Turan Gökçe, İzmir 2000, ss. 426-457

“Tanzimat Döneminin İlk Yıllarında Saruhan Sancağı Marmara Kasabası’nın Sosyal ve Ekonomik Durumu”, CIEPO XIV. Sempozyumu (18-22 Eylül 2000) Bildi- rileri, TTK Ankara 2004, ss. 67-88’den (ayrı basım).

“Tanzimât’ın Öncesi Ve Sonrasında Saruhan Sancağı’nda Nüfus”, Prof. Dr. İsmail Aka Armağanı, İzmir 1999, ss. 249-290

“1842 Yılında Saruhan Sancağı’nın Nüfusu ve İdari Bölünüşü”, Manisa Araştır- maları, Cilt 1, Manisa 2001, ss. 87-122

“Temettûat Defterlerine Göre XIX: Yüzyılın Ortalarında Salihli”, Tarih İncelemeleri Dergisi, C. XXIII., S. 1, Temmuz 2008, ss. 37-89

“Temettûat Defterlerine İlişkin Bazı Görüşler ve Kayacık Sarı Paşa Mahalle- si Örneği”, CİEPO XVII. Sempozyumu (18-23 Eylül 2006) Bildirileri, Yay. Haz. K.

İnan-Y. Dursun, Trabzon 2011, ss. 875-900

“Temettûat Kayıtlarına Göre Manisa Uncuboz Köyü ve Tarihi Gelişimi”, Tarih İncelemeleri Dergisi, S. XIII, 1998, ss. 121-142

“Yağcılar Köyü/Beldesi -Sosyal ve Ekonomik Yapı-“, Manisa Dergisi, S. 29, Hazi- ran 2005, ss. 23-40

XX. Yüzyılın İlk Yarısında Manisa Kazası (1908-1950), Ege Üniversitesi SBE Yayın- lanmamış Doktora Tezi, İzmir 1996

EMECEN Feridun, XVI. Asırda Manisa Kazası, TTK, Ankara 1989

ERGÜL Teoman, Kurtuluş Savaşında Manisa, Kebikeç, Ankara 2007

GÖKMEN Ertan, “Saruhan Sancağında Temettûat Tahriri”, Bilig, S. 45, Bahar 2008, ss. 73-90

GÜRAN Tevfik, 19. Yüzyıl Osmanlı Tarımı, Eren Yayınları, İstanbul 1998

Yüzyıl Temettuat Tahrirleri”, Osmanlı Devleti’nde Bilgi ve İstatistik, DİE (TÜİK) Ankara 2000, ss. 73-94.

GÜRPINARLI Hilal Ortaç, “Manisa Ovasında Bulunan Bazı Çiftlik Köylerinin XIX. Yüzyıl Ortalarındaki Durumu”, CİEPO XIV. Sempozyumu (18-22 Eylül 2000)

Bildirileri, , Yay. Haz. Tuncer Baykara, Ankara 2004, ss. 491-525

KASABA Reşat, “Batı Anadolu’da Göçmen Emeği”, Osmanlı’da Toprak Mülkiyeti ve Ticari Tarım, ed. Çağlar Keyder-Faruk Tabak, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 1998, ss. 119-127

KÜTÜKOĞLU Mübahat, “Osmanlı Sosyal ve İktisadî Tarihi Kaynaklarından Te- mettü Defterleri”, Belleten, C. LIX/225, Ağustos 1995, ss. 395-417

MUŞMAL Hüseyin, “XIX. Yüzyılın Ortalarında Çumra’nın Sosyo-Ekonomik Gö- rüntüsü (10353 Numaralı Temettuat Defterine Göre), Türkiyat Araştırmaları Der- gisi, S. 24 (Güz 2008), ss. 254-275

NAGATA Yuzo, Tarihte Ayanlar, Karaosmanoğulları Üzerinde Bir İnceleme, TTK, Ankara 1997

ÖZTÜRK Said, “Temettûat Tahrirleri”, Akademik Araştırmalar Dergisi, S. 4-5, 2000, ss. 537-591

SERİN Mustafa, “Osmanlı Arşivi’nde Bulunan Temettuat Defterleri”, Başbakan- lık I. Milli Arşiv Şurası (20-21 Nisan 1998), Ankara, 1998

TELCİ Cahit, “Manisa’nın Metruk Bir Köyü: Karasıllu”, Manisa Dergisi, S. 25-26, Haziran-Aralık 2003, ss. 42-58

Türk Dil Kurumu Büyük Türkçe Sözlük, www.tdk.gov.tr YÖRÜKOĞLU M. Nuri Yörükoğlu, Manisa Yangını, Manisa 2002 Ekler

EK-I: Defterin Giriş İfadeleri EK-II: Örnek-A EK-III: Örnek-B EK-IV: Karaosmanoğlu Sadık Bey’in Çiftlikteki Varlığı